HABERLER

İstatistiksel Envanter Kontrolü Yöntemi ve Alternatifleri

 

Akaryakıt ürünlerinin depolandığı ve perakende satışının yapıldığı akaryakıt servis istasyonlarında hayati öneme sahip birçok risk vardır. Yeterli önlemler alınamadığında istasyonlarda yaşanan kazaların mali ve hatta hayati sonuçları olmuştur ve olmaya devam etmektedir.  Ülkemizde maliyet odaklı düşünülen, sadece kar-zarar hesaplarına odaklanan, sürdürülebilirlik kavramının sadece ekonomik yönden uygulayan yetersiz stratejilere sahip yönetimler, geçmişte göz ardı ettikleri birçok kontrol ve denetim uygulamalarının eksikliğinin aslında ne kadar büyük maliyetlere yol açtığını maalesef tecrübe ederek görmüşlerdir.

Tora Petrol olarak akaryakıt servis istasyonlarında alınabilecek küçük bir önlemin pozitif etkilerinin ne kadar büyük katma değeri olduğunu, ülkemizde uzun yıllardır faaliyet veren müşterilerimize anlatmayı ve işinize değer katmayı görevimiz olarak görmekteyiz. Bu doğrultuda akaryakıt servis istasyonlarında yaşanabilecek akaryakıt bazlı, başta akaryakıt sızıntıları gibi olumsuz durumların yaşanmaması için birbirinden farklı birçok kontrol yöntemi vardır. İstatistiksel Envanter Kontrolü – SIR (Statistical Inventory Reconciliation) yöntemi bu kontrol yöntemlerinden biridir.

Akaryakıt servis istasyonlarının otomasyonlarından elde edilen verilerin, uluslararası kuruluşlar (EPA) tarafından sertifikalandırılmış bilgisayar yazılımları aracılığıyla ve bilimsel (istatistiksel) metotlar kullanılarak günlük 9 litre (saatlik 0,38 litre)  ve üzeri kayıp veya kazanç gösteren yer altı akaryakıt depolama sistemlerinin ana dağıtım firmalarına raporlandığı yönteme SIR (Statistical Inventory Reconciliation) yöntemi, yani İstatistiksel Envanter Kontrolü denir.

Muayene yöntemlerinden biri olan SIR yöntemi ile belirli bir periyot içinde yaşanan kayıp veya kazanç durumları ve yeraltı sistemlerinin performans sonuçları (kaldı, geçti, sonuçsuz) belirlenir ve alınabilecek önlemler raporlanır. Akaryakıt servis istasyonlarında İstatistiksel Envanter Kontrolü’nü destekleyen birçok muayene yöntemi vardır. Tora Petrol, sızıntı kontrol hizmetleri konusunda birçok uygulamayı sizlere sunarak işinizi tam anlamıyla kontrol altına alabilmeniz için her zaman yanınızda olacaktır.

Yeraltı ve yer üstü hat ve tank sistemlerinde yapılan periyodik bakımlar, çevresel elektronik sensör uygulamaları, çift cidarlı akaryakıt tank kaçak algılama sistemleri, gözlem kuyuları gözetleme sistemleri, basınçlı hat elektronik kaçak detektörü, aşırı dolum sireni, çapraz dolum önleme sistemleri, menhol içi yakıt/su algılama sistemleri, otomasyon sistemleri alarm yönetimi, tank sızdırmazlık testleri, ürün ve dolum hattı sızdırmazlık testleri gibi birçok yöntem ile sızıntı/kaçak tespiti yapmak mümkündür fakat uygulamaların isimlerinden algılanacağı gibi bu sistemlerin hepsi noktasal temelde hizmet vermektedir.

“SIR – İstatistiksel Envanter Kontrolü” yönteminin diğer yöntemlere göre en büyük avantajı, hepsi ile entegre çalışmasıdır. SIR yöntemi; noktasal bazlı değildir, yakıtın tanker ikmalinden son kullanıcıya ulaşana kadar tüm yeraltı sistemlerini izleme yeteneğine sahiptir. SIR yöntemiyle veri iletişim frekansına bağlı olarak günlük, saatlik veya anlık takip yapılarak noktasal bazlı tespitler yapılabilmekte ve diğer kontrol ve takip yöntemleriyle yapılan tespitlerin doğruluğu desteklenmektedir.

Ülkemizde EPDK – Enerji Piyasası Denetleme Kurumu akaryakıt servis istasyonlarını denetlemekte ve ana dağıtım şirketleri düzenli olarak EPDK kurumuna rapor iletmektedir. EPDK kurumunun amacı; yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin edilen petrol ve madeni yağın doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin gözetimi, denetimi ve yaptırımların uygulanmasıdır.

EPDK Denetimi, petrol piyasasında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerin piyasaya ilişkin faaliyetlerinin ve hesaplarının ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunun incelenmesi ve bu kişilerce piyasaya arz edilen petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere uygunluğunun araştırılması; hata, aykırılık, usulsüzlük ve süistimallerin tespit edilmesi halinde ilgili kanunlarda öngörülen gerekli yaptırımların uygulanması suretiyle yapılan çalışmaları kapsamaktadır.

EPDK kontrollerinde de akaryakıt servis istasyonlarında günlük envanter mutabakatı yapılır fakat kayıp kazanç tespitleri oransal olarak SIR yöntemine göre daha az hassasiyete sahiptir. EPDK günlük mutabakatlarda gün sonu akaryakıt kayıp veya kazanç limitleri aşağıdadır;

  • Gün sonu mevcut stokun %3’ü,
  • Günlük satışın %3’ü,
  • Günlük maksimum 288 litre,

Kayıp/kazanç şüphesi olan istasyonlar için araştırma yapar. Örneğin günlük ortalama 8.000 litre motorin satışı olana bir istasyonda satışın %3’ü düşünüldüğünde gün sonu farkı ±240 litre olan kayıplar/kazançlar normal kabul edilmektedir. Halbuki SIR yöntemiyle EPDK limitlerine göre daha hassas olan ve EPA (Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı) standartlarında belirtilen günlük 9 litre üzerindeki (saatlik 0,38 litre) kayıplar/kazançları da araştırır.

TORA Petrol Ailesi olarak ülkemizi ve müşterilerimizi önemsiyoruz ve bu bakış açısıyla yapılan işi ekonomik, çevre ve sosyal boyutlarıyla ele alarak daha verimli hale getirebilmek için araştırma ve geliştirme faaliyetlerimize devam ediyoruz.

 

Share